banner136
banner191
Önemli Not: Maraş’ın kurtuluş mücadelesine katılan Elbistanlıları tespit etmek amacıyla 1980’li yıllarda çalışmalara başladım ve ilk zamanlarda ilgili dergi ve kitaplarda yazılı 8–10 isim dışında hiçbir yayınlanmış organda yer almayan, kimsenin belirleyip yazmadığı 50 civarında isim tespit ettim. Bu isimleri 1997’den itibaren yayımladım. Araştırmalara da devam ettiğim için isim sayısı 70’i aştı. Bunları da zaman içinde birçok dergi ve kitapta yayınlama fırsatı buldum. Birçok tezde de yer aldı. Kullanıldığı zaman ismimin ve alıntı yapılan yerin kaynak gösterilmesi gerektiğini burada bir daha hatırlatmak isterim.
Elbistan’da Müdafaa-ı Hukuk Cemiyetini kuranlar, yönetenler, üye olanlar, Protesto veya Yardım Kampanyası düzenleyenler; bunlar için gece gündüz çalışanlar bir tarafa, yıllardır yaptığım araştırmalar neticesinde bilinen 7-8 kişinin dışında tespit edebildiğim 70’e yakın mücahit veya çete reisi olarak bizzat savaşa katılanların listesini vermek istiyorum. İlk günden son güne kadar savaşın her mevziinde NAKİBOĞLU MUİN AĞA, GÜBLÜCELİ TAHİR AĞA, SİNANOĞLU ABDULHAMİT AĞA, ALİ HAFIZ OĞLU MEHMET PEHLİVAN VE SALİH EFENDİ gibi reislere bağlı olarak ve dağ köylerinde toplanan yüzlerce gönüllünün desteği ile oluşan çetelerle dişe diş savaşmışlardır.
1) Aslan (Toğuzata) Bey: Maraş kurtuluşunun lideri ve sembol ismidir. Elbistan’ın köyü iken 1908’de Göksun’a bağlanan Fındık köyünde (H.302=886) doğdu. Eşi Nazmiye Hanım’ın ifadesiyle: “Elbistan Hacı Hamza Mahallesinden Çerkez Hasan Beyzâde Abdullah Efendi ile Nazire Hanım’ın oğludur...” Elbistan’da İlkokulu ve Rüştiyeyi bitirdi. Medreseye devam etti. Halep Polis Okuluna gitti ve "komiser yardımcısı" olarak mezun oldu. Resmî evraklarının hepsinde “Memleketi: Elbistan” kaydı vardır. Savaştan sonra Atatürk, Arslan Bey’i “Üstün Hizmet Belgesi” ile taltif etmiştir. Birinci Meclise davet edildiği halde gitmeyip istifa eden Elbistanlı Hacı Mehmet Erten’in yerine milletvekili olarak meclise katıldıysa da bir süre hizmetten sonra istifa ederek ayrıldı.
2) Dr. Mustafa Efendi: Elbistanlı Kökerlerden Müftülüzâde Hacı Ali Efendi’nin oğludur. 1908’de İstanbul’da Tıbbiye-i Şahane Okulunu bitirerek doktor oldu. Maraş’ta serbest doktorluk; Elbistan Belediye Tabipliği ve 1. Dünya Savaşı’nda Şam’da Cemal Paşa’nın Maiyet Subaylığı görevlerini yürüttü. Maraş’ın işgal edildiği ilk günden Ermeniler tarafından şehit edildiği son ana kadar müdafaada aktif olarak cephede veya organizasyonda görev yapmıştır. Kaleye çekilen Fransız bayrağını Elbistanlı elemanları ile baskın yapıp indirdiği yerine Türk bayrağı çektiği, Fransızların sonradan yayınladığı kitaplarında (Pierra Redan, La Cılıcie Et Le Probleme Ottoman, Paris, 1921, Sayfa 92, 93) yer almıştır…
3) Eczacı Lütfi Efendi: 1890’da Elbistan’da doğdu. Dr. Mustafa Bey’in kardeşidir. Tıp Fakültesinde Eczacılık okudu ve Maraş’ın ilk Türk eczacısı oldu. Kurtuluş Mücadelesinde ağabeyi ile birlikte önemli görevlerin yanı sıra emrindeki yiğitlere komutanlık yaptı. Savaştan sonra 1922-1925 yılları arasında Maraş Belediye Başkanı oldu. TBMM Belediyesinden İstiklal Madalyası verilmek üzere savaşta üstün başarı göstermiş bir kişi seçilip adının bildirilmesi istemiş iken Lütfi Bey belediye meclisini toplayıp İstiklal Madalyası’nı tüm Maraş halkının hak ettiğini belirten karar çıkartır ve Ankara’ya bildirir. Bunun üzerine 5 Nisan 1925 tarihinde  İstiklal Madalyası Maraş’a verilmiştir. 1964’te vefat etti.
4- Abdulhamit Saydam: Sinanoğullarından, 1315 (1899) yılında Elbistan’da doğdu. Çete Reisidir. Babası Kadı Fevzi Efendi, anası Fındık köyünden Zöhre Hanım’dır. Zöhre Hanım Çanakkale Savaşı’nda şehit olan Rüştü Bey’in kız kardeşi; Kahramanmaraş Müdafaasının reisi Arslan (Toğuzata) Bey teyzesidir. Abdulhamit Efendi, Denizli İdadisinden mezun olduktan kısa bir zaman sonra patlayan Çanakkale Savaşı’na katıldı. Afyon ve İzmir cephelerinde savaştı. Maraş’ın Fransızlar tarafından işgal edilmesi üzerine teyze oğlu Arslan Bey ve arkadaşlarının şehri kurtarmak için başlattıkları direnişe paralel olarak, Elbistan ve Karadut köyünden çete oluşturarak önce Maraş’ın, sonra da Antep ve Urfa’nın kurtuluş savaşlarına katıldı…
5- Muin Ağa: Nakiboğlu, Çete reislerindendir. Elbistan belediye başkanlarından Ziya Nakiboğlu’nun babasıdır. Elbistan ve bazı köylerden topladığı çete ile harbe katılmıştır.
6- Hüseyin Sinan: Sinanoğullarından. R.1315 (M. 1899) yılında Elbistan’da doğdu. Baba adı, Mehmet; ana adı Hacı Ayşe’dir. 30 Nisan 1980’de vefat etti. Elbistan’da "Sınıkçı" olarak tanınır. Asıl mesleği çiftçiliktir. İstiklal Savaşı Madalyası vardır. Maraş’ın işgali üzerine Elbistan’da kurulan Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ne üye oldu. Antep’in direnişine katılmak üzere cepheyle koştu. Vatanın işgali üzerine tekrar göreve çağrılan Hüseyin Efendi, çok iyi kullandığı makineli tüfeğini bu sefer de Sakarya Meydan Muharebesi’nde konuşturdu. Düşman Ege’ye doğru kovalanırken, Menemen’de bir kurşun Sağ memesinin altından girip sırtından çıkan Hüseyin Efendi ağır yaralanır…
7- Hacı Osman Bey: Kışlalzadelerden Mehmet Ağanın oğludur. Mülazım-ı sânidir (Tabur komutan vekili). H. Osman Bey; amcası Abdülkerim Ağa’ya tokat vuran Memi Ustaların Abdurrahman’ı öldürdüğün için cezasını çekmek üzere mahkûm iken o zaman uygulanan ‘savaşma şartı’ ile serbest bırakılanlar arasındadır. Fransız Harbi’ne yardım için, Ali Hafızların Pehlivan Mehmet Efendi’nin Karahüyük ve komşu köylerden topladığı gönüllü adamlarıyla birlikte Maraş’a gidip Cancık mevkiinde harbe girdi. H. Osman Bey, Maraş’tan sonra, o zamanlar İslâhiye Maraş’a bağlı olan İslahiye’de savaşırken top ile vurularak şehit oldu. Savaştan dönen gazilerin söylediğine göre; düşmanın güllesi, gövdesini belinde ikiye bölmüş.
8- Hakkı (Ayhan) Efendi
9- Mehmet Ali İşisağ (Sarıyer)
10- Cemil Arığ
11- Reşit Kışlal
12- Mustafa (Adbay) Çavuş
13- Mehmet Yüce
14- Ali Efendi
15- Hacı Ömer Köleli
16- Mustafa Yinanç
17- Ahmet
18- Mehmet Ay
19- Topal Salih
20- Ahmet Fedakâr
21- Şirinlerden Şirin Hacı: Şirin (Onbaşı lakabıyla anılan) Ali’nin babası, Merhum Öğretmen Remzi Şirin’in dedesidir. Maraş’ta "Hışırhan" veya Taşhan’da şehit edilmiştir.
22- Gıcılardan Abdulkadir Ağa
23- Yusuf Edizer
24- Tullo İbrahim Berktaş
25- Keyfo Ağa
26- Kadir Okur
27- Mehmet Ağa (Aşadoymaz)
28- HÜSEYİN BUCAKÇETE REİSLERİNDENDİR. Dervişçimli. (Londra lakaplıdır). Ali oğlu.
29-  Molla Arslan: Ali oğlu Hasanalili köyünden.
30- Derdo: Günaltı (Kistik) köyünden.
31- Mustafa: Hasanalili köyünden
32- Ahmet Çoban: 1313 = 1897’de doğdu. Hüskolardan İsmail oğlu. İkizpınarlı.
33- Ali Kör: Yoğunsöğüt köyünden Lordunlu kabilesine mensup (Maraş harbinde şehit düşmüştür)
34- Koco Elbistan: Gücüklü. Bu çeteye sonra katıldı. Hatay’da Zerdekeşli Hasan Hacey’in çetesine dâhil olur. Sökmenoğulları ilebirlikte çok yararlılıklar gösterir.
35- Hasan Hacey: Tahminen 1875’te doğdu. Çete reisidir. Köşk köyünden Gümüşdöven (Zerdekeş)’e göçen Daşolar kabilesine mensup Mehmeto’nun oğludur. Aslen Mirallıdırlar.
36- Âşık Aziz: Çiftlik köyündendir.
37- (….) Öztunç: Zillihanlı.
 
KETİZMEN KÖYÜ MENSUPLARI:
38- Abbas Ağa: Nakiplerden. Çetenin ileri gelenlerindendir.
39- Mehmet Ağa: Nakiplerden Nakip Ömer oğlu. Yaralanmıştır.
40- Nakip Ömer: Nakipzadelerden
41- Uzun İbrahim Bostancı: 1310 doğumludur.
42- Mehmet Bostancı:
43- Nacar Naldan: 1315 doğumlu. Nacarlar kabilesine mensup. Aslen Akçadağlı.
44- Cuma Öztürk: Veh Veh Cuma olarak bilinir.
45- Osman Naldan: Nacarlardan.
 
GÜBLÜCE KÖYÜ MENSUPLARI:
46- Tahir Ağa: Çete Reisidir. Ali oğlu.
47- Abdullah Ağa: Büyük Tahir’in oğlu.
48- Süleyman Doğan: Ali oğlu.
49- Süleyman Boynueğri
50- Mehmet Doğan: Abdulkadir oğlu
51- Mehmet Doğan: Ahmet oğlu.
52- Mehmet Doğan: Boz Omarlardan
53- Osman Özdemir: Memişlerden
54- Topçu Cafer: Omarlardan
55- Mehmet Doğan: Babo Mustafa oğlu
56- Kel Süleyman: Muhacir
57- Mustafa Alpay: Bekir oğlu. Cancık mevkiinde çarpışır.
 
AKPINAR KÖYÜ MENSUPLARI:
58- Ahmet Ağa
59- Hacı Hüseyin: Durmuş oğlu
60- Duran Ağa: Esat oğlu
 
AKBAYIR (TİL) KÖYÜ MENSUPLARI:
61- Ali Kâhya: Göv Ali oğlu.Çetenin ileri gelenlerinden
62- Culfa İsmail: Culfa Mustafa oğlu
63- Micik Hasan: Kel Hacı oğlu
64- Kınalı Mustafa: Muhacir.
65- Ali Çavuş: Erzurum muhacirlerinden. Til (Akbayır) köyünde mukim iken "Çete Harbine" katılır. Aksu Köprüsü’nde yardıma gelen Fransızlarla çarpışırken şehit düşer.
66- Cullup Hacı: Güblücelidir, evlenerek Til’e yerleşmiştir.
67- Köse İsmail: Halil İbrahim oğlu
68- Ali Ağa: Cindomaroğlu
69- Aziz Ağa

KARAHÜYÜK KÖYÜ MENSUPLARI
:
 
70- Ali Hafız Oğlu Pehlivan Mehmet Ünal: Çete Reisidir. 1878 yılında Elbistan’da doğdu. Babası, Kızılcaoba Mahallesi nüfusuna kayıtlı Murtaza Kâhya oğlu Hafız Ali Efendi, annesi Zeynep Hanım’dır. İlk eğitimini Elbistan’da aldı. Sonra Şam’da ve Mısır’da Hukuk başta olmak üzere çeşitli ilim tahsil etti. Şam medresesinde Müderris oldu. Mustantik (Sorgu Hâkimi) olarak görev yaptı. Elbistan’a döndükten sonra Karahüyük köyü ile Kuşkayası köyünden geniş arazi satın alıp çiftçilik yaptı. (Ailenin ileri gelenleri Kuşkayası köyündeki binlerce dönüm arazisini, 93 Muhaciri olarak bilinen, getirilince Kuşkayası’nda geçici iskâna tabi tutulan muhacirlere bağışladığını ifade etmektedirler. A.B.) Maraş’ın Fransızların işgali ile başlayan direniş hareketine, Kahramanmaraş Harbi başlayınca Çete Reis olarak, Karahüyüklü, Ağlıcalı, Izgınlı, Burtulu, Alembeyli, Kışlalı ve Balıkçıllı 138 kişiden oluşan bir çete kurarak yardıma koştu.  
1920’de kurulan 1. Meclise milletvekili olması için telgrafla davet edilmesine rağmen, özel sebeplerle katılmak istemedi, hasta raporu alarak özür beyan etti. [Bu telgraf, oğlu, AK Parti K. Maraş Milletvekili, Kültür ve Turizm Bakanlarından Mahir Ünal’ın babası Mehmet Reşat Ünal tarafından muhafaza edildiği halde son zamanlarda kayıp olduğu ailenin ileri gelenleri tarafından ifade edilmiştir. A.B.]. Mehmet (Ünal) Pehlivan, yıllarca K. Maraş İl Encümen Üyesi olarak görev yaptı. İlminin yanı sıra iki metreye yaklaşan uzun boyu, cesareti, acı kuvveti ve çok usta pehlivanlığı ile önce Elbistan çevresinde, sonra Sicimoğlu gibi bir büyük pehlivanı kendi köyünde yenerek Orta Anadolu’da ün saldı. 1941’in Ekim ayında 63 yaşında vefat etti.
Çetesinden tespit edebildiğimiz 5 kişi şunlardır.
71) Yusuf Ağa: Kürneli Yusuf olarak bilinir. Kel Mıstık’ın oğludur.
72) İbrahim Aktaş: Taşo lakabıyla tanınır.
73) Hasan Hüseyin Ağa: Kucera’nın oğlu
74) Ali Ağa: Kara Halit oğlu
75) Hacı Musa Ağa: Hacı Hasan oğlu
76- Mehmet Ağa: "Kırık Camız" lakaplıdır. İğde köyündendir.
76- Mehmet Kuru: Kuruoğlanlardan; Vehneli; Şeker Dere’de vurulup şehit düşer.
NOT: Elbistan’dan savaşa Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Askeri birimler aracılığı ile gönderilen veya gönüllü çetelere katılarak savaşan insanların listesi, İLK DEFA TARAFIMDAN TESPİT EDİLEREK şu yayın araçlarında yer almıştır:
1) 1997 yılında Uzunoluk dergisinde (Kahramanmaraş, Sayı 9; Sayfa: 55, 56, 57).
2) Çalışmalarım devam ettiği için yeni tespit ettiğim isimlerle birlikte Elbistan’ın Sesi gazetesinin18 Şubat 1997, 25 Şubat 1997, 4 Mart 1997 ve 9 Mart 1997 ve 22 Şubat 2016 tarihli nüshalarında ve sitesinde.
3) Zamanla eklenen isimlerle birlikte Terk Eden Elbistan adlı kitaplarımın 3. Cildinin 93-102 sayfaları arasında.
4) Kahramanmaraş Belediyesinin yayınladığı 12 Şubat Dergisi’nin 12 Şubat 2016 tarihli 1. Sayısı, 71-79. Sayfaları arasında.
5) Bu arada birçok Elbistanlı üniversite öğrencisi, bitirme, yüksek lisans veya doktora tezi olarak (ilki Ahmet Ozan Erdoğan’dı) benim bu çalışmalarıma yer verdiler.
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
DOĞAN DOĞANCAN 4 yıl önce

EN İNCE AYRINTI HESAPLANARAK KALEME DÖKÜLMÜŞ YAZI,TEŞEKKÜRLER SN.BİLGİN

Avatar
ihsan delioğlu 4 yıl önce

Maraş merkezden bir çok arkadaştan elbistanlılar maraşın kurtuluşunda yoktu diye duymuştum bu çalışmalarınızı görünce çok sevindim teşekkürler emeğinize sağlık

Avatar
Süleyman koral 4 yıl önce

Hocam kanlı Bektaş lakabıyla tanınan Bektaş önaldan bizzatihi sordum vede dinledim
kendisini o tarih de 12 13 yaşlarında olduğunu kurtuluşa katılacak askerlerin millet bahçesinde eğitim aldıklarını el bombası patlaması sonucu 10 15 askerin şehit olduğunu şimdiki valide sultan apartmanını bulunduğu alana defİn edildiğini ve Elbistana ait olan bir topu da alarak Maraşın kurtuluşuna katılındığını söyledi

Avatar
Hüseyin Yalçın 4 yıl önce

Emeğinize yüreğinize sağlıklar diliyorum sayın hocam,
Çok güzel bir araştırma yapmışsınız.

Avatar
Kasım BAL 4 yıl önce

Bu yazınız önemli bir çalışma olmuş teşekkür ederiz hocam.