ZIVANA VE ZIVADAN ÇIKMAK

Zıvana’nın Etimolojik anlamı "dil" dir. Birbirine geçecek olan iki parçaya biri erkek, diğeri dişi olmak üzere yapılan dil ve onun gireceği delikten oluşan tertibat. Bunun erkeğine zıvana dili ve delik kısmına zıvana deliği ve her ikisine zıvanalı geçme denir.

Eskiden ahşap pencere çerçevesi yapılırken, yatay ve dikey olarak kullanılacak ağaçlar, erkekli-dişili olarak hazırlanır ve bunlar birbirine girdirilerek yapılırdı. Çerçeveyi oluşturan ağaçların erkekli olanlarındaki düzgün çıkıntıya ‘zıvana’ denir.

Aynı şekilde, uzun veya kısa, kalın veya ince bir ağacın tepesine, dört tarafından tam ortasında kalacak şekilde yontula yontula oluşturulan ince ve düzgün uzantılara da ‘zıvana’ denir.

● Uygur Türklerinde; Zuvanı (veya zebanı), Dili demektir. Zuvanı çıktı demek ise dili çıktı demek kadar suvanı / soğanı (filizi) çıktı anlamındadır.

● Bizim ZIVANA dediğimize Burhan-ı Katı sözlüğü (Farsça) Zebâne ve Zubâne olarak yazmış. Tarifini de şöyle vermiş: “Her ne ki dil gibi ola”. Terazinin dilciği, kemer tokasının dili, alev dili...

● Türkçe ZIVANA veya ZIVANE olarak telaffuz edilmiş. 1600’lü yıllardan itibaren kitaplarda rastlanmaktadır.

● 19. yüzyılda mesela Ahmet Vefik Paşa şöyle demiş: ”Zubâne veya Zıvâne; 1. değirmen taşının aks mili, 2. tütün çubuğuna ağızlık takımı geçirmeye yarayan delikli mil.”.

ZIVANADAN ÇIKMAK: Yıllarca kullanılan ahşap pencere çerçevesindeki erkekli ağaçlardan birinin veya birkaçının, onlara “erkekli” sıfatını veren çıkıntıları bir sebepten kırılır veya çürürse, çerçevenin düzeni bozulur ve laçkalaşmış halde köşe ortalarına çakılan ağaç çivi sayesinde ayrılmayıp ileri geri lingir lingir oynamaya başlar. Dört ahşap parçayı tutan ağaç çiviler yerinde olduğu için parçaları birbirinden ayırmak mümkün olmadığı halde çerçevenin düzeni bozulur; bir o yana bir bu yana oynamaya başlar. İşte bu haldeki bir pencere çerçevesine “Zıvanadan çıkmış” denir. Daha sonraları bu tabir, toplumun, ailenin kurallarına uymayanlar, söz, tembih, kanun kural dinlemeyenler, ahlaki düzenini aşırı bozanlar ve birden sinirlenip ne yaptığını bilemeyenler için kullanılır bir deyim haline gelmiştir.

NOT: Çerçeveler ve zıvanaları ile ilgili bilgiyi bana ilk olarak 30 yıl kadar önce kıymetli Tebernuş Köleli vermişti. Allah sağlıklı ömür versin.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Arif Bilgin - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Elbistanın Sesi Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Elbistanın Sesi Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Elbistanın Sesi Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Elbistanın Sesi Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

05

Elbistanlı35 - Haraç kesen, lamba kıran öğrenciyi cezalandırırdım diye de demagoji yapmaya utanmıyorsun değil mi Bay Arif?

Bu cezalandırmak dediğin ne aç bakalım? Dur ben açıyorum ..

Öğrencinin kaval kemiğine sopayla vurmak, çeneye yumruk atmak (ortaparmağı çıkıntı yaparak)..

Bunlar zıvanadan çıktıktan sonra uyguladığın yöntemlerden bazısı Bay Arif!

Ve de bunlara maruz kalan öğrencilerin hiçbiri haraççı mezatçı değildi. Sorduğun soruyu cevaplayamayan ya da kendi arasında konuşan öğrencilerdi.

Haraççı mezatçı diye 8-9 yaşındaki çocuklara iftira atacağına kendi vicdanınla yüzleş.

Yanıtla . 5Beğen . 1Beğenme 20 Mart 15:05
02

Gece Treni - Yorum yapan arkadaşa katılıyorum evet herkese nasip etmezmiş Yüce Yaradan iyi ve güzel olmayı

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 13 Mart 21:01
01

Antrasit Gri - "Birden sinirlenip ne yaptığını bilemeyenler için kullanılır bir deyim haline gelmiştir."

Burada kendinizden de bahsetmişsiniz. İstiklal İlkokulu'ndayken zıvanadan çıkar, bir öğrenciyi tokatlamadan evinize gitmezdiniz. Oysa sevgiyle yaklaşıp, neyin var çocuğum diyerek güzel bir anı bırakmak varken. Ama bunu her öğretmene nasip etmiyor yüce yaradan..

Yanıtla . 12Beğen . 1Beğenme 12 Mart 12:35
04

Elbistanlı35 - @Antrasit Gri 01 nolu yoruma cevabı: Ben de senin sınıfındaydım kimsenin yolunu kesmedim, kimseden haraç kesmedim ama yine de üç öğün dayağını yedik.

Hiç unutamadığım zıvanadan çıkış anından birisi de, soru sorduğun kız çocuğu cevabını veremedi diye, oturduğu sıradan ayaklarını yerden kesip önüne aldın ve orantısız güç kullanarak vurmaya başladın.

“Zıvana” başlıklı yazını bu yaşanmış örneklerle de süsle!

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 20 Mart 10:58
03

Arif Bi̇lgi̇n - @Antrasit Gri 01 nolu yoruma cevabı: Evet Bay Gri Antrasit, küfür edenleri, yol kesip küçük öğrencilerin parasını alanları, elektrik direklerinin lambalarını kıranları, benim sınıfımın öğrencilerini dövenleri cezalandırırdım. Sen hangisine dahildin acaba?

Yanıtla . 1Beğen . 8Beğenme 15 Mart 17:19

BAY ELEMAN ARANIYOR

Bilgisayar Kullanmasını bilen, LPG Projesi hazırlayacak, Eksoz Emisyon ölçümü yapacak Bay Eleman Aranıyor. KUBİLAY OTO ELEKTRİK LPG Dönüşüm 0 546 225...

ELEMAN ARANIYOR

Arçelik yetkili servisine en az lise mezunu B sınıfı ehliyetli personel alınacaktır Tel 0552 731 92 33

MUHASSEBE ELEMANI ARANIYOR

ŞİRKETİMİZDE ÇALIŞMAK ÜZERE BAY & BAYAN MUHASSEBE ELEMAN ARIYORUZ

GÜMÜŞLER TRAKTÖR OTOMOTİ̇V SAN.Tİ̇C. LTD. ŞTİ̇.

AKARYAKIT SATIŞ ELEMANI

istasyonumuzda çalıştırılmak üzere bay akaryakıt satış elemanı alınacaktır. müracaatlar şahsen yapılacaktır.

0(000) 000 00 00 OPET ELBİ̇STAN ENSAR PETROL

ELEMANLAR ARANIYOR

KARAKUŞLAR AYGAZ TÜP BAYİİ VE SENDEO KARGODA ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE EHLİYETLİ BAY ELEMAN VE BİLGİSAYARDAN ANLAYAN BAYAN ELEMAN ALINACAKTIR.

Mikail Karakuş 0544 346 86 86

ELEMANLAR ARANIYOR

KARÇEK TARIM ÜRÜNLERİ ÇALIŞMA ARKADAŞLARI ARIYORUZ

Kiralık Oto Yıkama

Kiralık Oto Yıkama şartlar yüz yüze görüşülecek 0543 485 8743

ELEMANLAR ARANIYOR

Temap harita ve inşaat Mühendislik Ön Muhasebe Personeli *Ms Office (word-excell) programlarına hakim. *Faturalama ve ön muhasebe işlerini yönetebil...

MATEMATİK DERSİ VERİLİR

İşletme mezunuyum kendi evimde İlk ve Ortaokul öğrencilerine matematik dersi vermekteyim ilgilenirseniz . Ayrıntı ve bilgi için 0543 583 86 11

KİRALIK İŞYERi

Kızılcaoba Mahallesi Kışla Caddesi Corcular Market yanı 66 m2 işyerim kiralıktır. Tel: 0 543 618 21 04