Dirençle karşılaşan fay hattı yön değiştirmiş

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), fay hatlarının Elbistan gibi alüvyon zeminlerde güçlü yapılarla karşılaştığında binaların etrafından dolaştığını açıkladı.

TMMOB, tam fayın üzerine gelip yıkılan bina sayısının yok denecek kadar az olduğunu vurgulayarak, “Depreme dayanıklı binalar altından yüzey kırığı geçse de yıkılmamaktadır” tespitinde bulundu.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin (TMMOB), 6 Şubat’taki Pazarcık ve Elbistan depremlerine ilişkin hazırladığı kapsamlı rapor yayımlandı.

Raporda; merkez üssünden kilometrelerce uzakta olan yerleşim alanlarının yıkılmasının derin yeraltı yapılarının deprem dalgalarını odaklaması ve büyütmesi etkisinden kaynaklandığı belirtildi.

6 Şubat’taki depremlerde kırılan fay bölümlerinin, en az 500 yıldır ve 1000 yıla kadar uzanan tektonik gerilme biriktiren sismik boşluklar olduğu bilgisine yer verilen raporda, yüzey kırıklarının da gözlemlendiği ifade edilerek, “ AFAD verilerine göre depremin dış merkez koordinatları Elbistan’ın güneyinde ve Ekinözü yakınlarında ve odak derinliği 7 kilometre olarak belirlenmiştir. Yüzey kırıkları üzerinde yapılan gözlemler sol yanal doğrultu atımlı bir hareketi göstermektedir.

Sismik veriler, depremin önce ~D-B uzanımlı Çardak fayını kırdığını ve KD-GB uzanımlı Doğanşehir fay zonu üzerinden doğuda Malatya’ya doğru devam ettiğini göstermektedir. Depremle oluşan kırığın toplam uzunluğu 120 kilometreye yakın olup sahada 2-8 metre düzeyinde yüzey yer değiştirmeleri gözlemlenmektedir.

Yüzey kırığı, Çardak fayının en batı ucunda Göksun’un doğusundaki Soğuksu Mahallesinde izlenmeye başlamakta; Karaahmet, Saraycık, Gücüksu, Fındık mahallelerinin güneyinden Kısıktepe’nin kuzey yamaçlarını kullanan kırık hattı Korkmaz, Ericek mahallerini kat edip Kandil Mahallesi güneyinden geçerek Altunyaprak, Gözpınar ve Barış mahallelerine ulaşmaktadır. Barış Mahallesinin doğusunda kesintiye uğrayan kırık izi Karşıyaka Mahallesi doğusunda tekrar görülmeye başlamakta ve 5 kilometre kadar devam ettikten sonra Sarnıç Tepe kuzeyinde vadi içinde kaybolmaktadır.”

Raporun en dikkat çekici noktası ise, fay hattının ya da yüzey kırığının üzerindeki binaların neden yıkılmadığı konusu oldu.

Fay hatların, gevşek ve alüvyon zeminlerde dirençle karşılaşınca yön değiştirdiği vurgulanan raporda; “Bölgede çok sayıda enkaz haline gelmiş yapı olmasına rağmen yüzey kırığının geçtiği hat boyunca fayın kıramadığı çok sayıda yapı vardır. Gerçek laboratuar ortamında depremin kendi eliyle yaptığı ve kimsenin itiraz edemeyeceği test sonuçları, gevşek, alüvyon zeminde daha rijit bir yapı ile karşılaşan fay, kolay yolu seçip binaların etrafından dolaştığını göstermektedir. Depreme dayanıklı yapılmış binalar, altından yüzey kırığı geçse bile yıkılmamaktadır. Tam fayın üzerine denk gelip yıkılan bina sayısı yok denecek kadar azdır. Geçmiş depremlerde de gözlenen bu durum, son depremde adeta kanıtlanmış durumdadır ve bölgede çok sayıda örneği bulunmaktadır. Bu durumda, yumuşak, alüvyon zeminde fay sakınım bandı (tampon) bırakılırken çok daha dikkatli davranılması, “Fay görülen yerlerde doğrudan 500-600 metrelik Tampon Bölge (Koruma Bandı) bırakılacak” söyleminin gözden geçirilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkmaktadır” ifadeleri kullanıldı.

08 Ağu 2023 - 15:41 Kahramanmaraş- Güncel

Mahreç  Sami Yıldız