banner136
banner191
banner162

Gökyüzünü kaplayan kirlilik tabakası ‘smog’ mu?
banner167

Bölgeyi güneyden kuşatan Şardağı ve batıdaki tepelerin, Elbistan Ovası’nı Akdeniz’den gelen ılıman havaya kapattığı, kuzey tarafının ise açık olmasının doğurduğu meteorolojik sürecin termik santral ve ısınma, sonucu oluşan hava kirliliği ile birleşmesi sonucu kentin kış boyunca ‘smog’ tabakasına maruz kaldığı bildirildi.

Türkiye’nin en kirli havasına sahip olan yerleşim yerlerinin başında gelen Elbistan, coğrafi yapısı itibariyle, özellikle kış aylarında ısınan havanın yükselmesiyle, yükseldikçe soğuması, sonra da sıcak dalga ile karşılaşması sonucu oluşan inversiyonun yoğun olarak yaşandığı yerleşim yerlerinden birisi. Sıcaklık inversiyonu üstteki hava tabakalarının yere yakın hava tabakalarından daha sıcak olması durumuna denir. İnversiyonda, yükselerek soğuyan hava, sıcak alanla karşılaştığında soğuyarak yükselmek yerine ısınarak yatay yönde hareket eder. Bu durum çukur alanlara kurulmuş yerleşim alanlarında, özellikle kış mevsiminde görülür. İnversiyonda sıcaklık yükseldikçe azalması gerekirken artıyordur. Böyle bir durumda hava kütlesi yukarı doğru değil aşağı doğru hareket eder ve taşıdığı tüm kirleticiler insanların soluma mesafesinde yer almaya başlar. Böyle bir dizi meteorolojik bir süreç, ortamdaki hava kirliliği ile birleştiğinde ise smog oluşur. Kış mevsiminin henüz başında yüksek kirlilik değerleri ile boğuşan Elbistan’da hakim noktalardan çekilen fotoğraflar da ‘smog’ oluşumunu gözler önüne seriyor.

Isınma amaçlı yakılan soba ve kaloriferler ile termik santral kaynaklı kirliliğin, meteorolojik sürece bağlı olarak Elbistan’ın üstüne çökmesiyle birlikte Dünya Sağlık Örgütü ve Avrupa Birliği’nin belirlediği sınır değerleri 4-5 kat aşmaya başladı. İnsan sağlığı açısından havadaki en tehlikeli kirleticilerin başında PM10 ve PM 2.5 geliyor. PM2.5’un en önemli kaynağının ise termik santraller olduğu belirtiliyor. PM2.5 kirliliği, solunum yolu hastalıkları, felç ve kalp krizleri dahil olmak üzere çok çeşitli sağlık koşullarıyla bağlantılı. Hem PM2.5 hem de PM10 kirleticileri nefes alındığında, solunum yolu ile akciğerlere nüfuz ederek öksürük ve astım ataklarına neden olabiliyor.

Elbistan’da özellikle fosil yakıtlar (termik santral-ısınma), sanayi ve trafik sonucu havaya karışan 10 mikrondan mikroskobik taneciklerin oluşturduğu kirlilik ortalaması sınır değer 50 µg/m3’ün 4 katından fazla bir orana sahip. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın ölçümlerine göre Elbistan’daki PM10 değeri, 233 µg/m3’e ulaştı. Henüz kışın başında olmamıza ve geceleri eksi derecelerin yeni yeni görülmeye başlamasına rağmen PM10 değerlerinin ciddi artış göstermesi vatandaşları endişelendiriyor.