banner136
Mehmet (Göçer) ağabey son yazısında[1] adı değiştirilen köylerin eski adına dönmesi gerektiğini yazmış. Benim de aşağıya önemli bölümlerini aldığım gibi aynı konuda yazım olduğu için daha dikkatle okudum. Rahmetli Abdurrahim Karakoç’un “Cela” demekte ısrar etmesi gibi veya Karahasanlıların isimlerinin sonundaki ‘uşak’ kelimesinin kaldırılması gibi dikkat ve isteklerin olduğunu da vurgulamış. Mehmet Göçer, özellikle “Kara” ve “Uşak” kelimelerinin olumsuz çağrışımlarına parmak basarak Karaelbistan’ın “Akelbistan” olarak değiştirilmesini teklif etmiş…

Mehmet ağabey Kadir gecemizi kutlamak için tevazu buyurup aradı. Elbette mahcup oldum. “Keşke ben arasaydım…” dedikten sonraki sitayişkâr sözleri ile bir daha mahcup oldum. Var olsun, Allah sağlıklı, hayırlı, uzun ömür versin. Bu arada ‘kara’ ve ‘uşak’ kelimelerinin gerçek anlamları üzerinde de konuştuk…

Kara: Öncelikle “Yeryüzünün denizle örtülü olmayan bölümü, toprak” demektir. Arapça (karra) bir kelimedir. İkinci derecede de siyah, esmer, kötü, uğursuz, sıkıntılı, leke, iftira manaları verilmiştir. Hatta “Kuzey” anlamı da vardır; Anadolu’nun kuzeyindeki denize bu sebeple Karadeniz denmiştir; tıpkı Ak’ın “güney” anlamı da taşıması ve Anadolu’nun güneyindeki denize de Akdeniz denmesi gibi… Konumuzla ilgili olan anlamı ise “Karaelbistan” ismindeki ‘kara’ kelimesi yıkık, viran, harap olmuş, toprak olmuş demektir. Yani Karaelbistan demek yıkılmış, harap olmuş, toprağa karışmış Elbistan demektir. Karamaraş da öyle, Karahüyük de öyle… Ülkemizde kara ile başlayan sayısız yer vardır.

Günümüzde siyah renk, esmer, deniz olmayan toprak ve iftira yerine kullanılmaktadır.
Tabii ki Karaelbistan’ın ismi, Karaelbistan olarak kalmalıdır; ama bunca zaman sonra yıllar önceki sel yüzünden yerleşim yerinin değişmiş olmasından hareketle yeni bir mahalle (kasaba, köy) gibi ele alınarak yeni bir isim icap ederse (ki şimdiye kadar etmedi) orada yaşayan insanlara sorulmalı ve istekleri doğrultusunda karar verilmelidir.

Uşak: Öncelikle çocuk demektir. İkinci olarak erkek hizmetçi, herhangi bir bölgenin halkından olan erkek ve tayfa anlamları vardır.

Bizim bölgede Karadeniz bölgesinde halen kullanıldığı gibi hem çocuk anlamında kullanılır(dı) hem de erkek hizmetçi anlamında. Yıllardır ikisinin de buralarda kullanılmadığını tahmin ediyorum.

Karahasanuşaklıların da istekleri, ismin sonundaki ‘uşak’ kelimesinin kalkarak aynı anlama gelen “Karahasanlılar” şeklinde ifade edilmesi ise kim ne der? Bence de gayet güzel olur. Kimsenin de itiraz edeceğini sanmıyorum; tamamen kendilerinin bileceği bir iş.

Evet, rahmetli Karakoç’un direndiği gibi Celâ’nın adı keşke Ekinözü olmasaydı. Eski kayıtlarda isminin Celegi (veya Çeleği) olarak yazıldığına şahit oluyoruz. İtinasız okuyuştan ve halkının telaffuzundan Celâ ismi yerleşip kalmıştı; kalaydı…

&

Bu vesile ile ben de “Elbistan’da Adı Değiştirilen Köyler” başlığı ile Terk Eden Elbistan[2] kitaplarımın 4. cildinde yer alan yazıdan çoklarının bilmediği veya merak ettiği, özellikle başka yerlerdeki araştırmacılarının sorularına muhatap olan alıntılar yapayım:

Türkiye’nin dört bir yanında, binlerce yıl önce verilmiş, Türkçe dışında Hatti, Hitit, Luvi, Sümer dillerinde; Ermenice, Latince, Grekçe (Rumca diyelim), Süryanice, Zazaca, Farsça, Kırmançça, Arapça ve daha birçok eski dillerde yerleşim yeri adları vardır. Az ya da çok değişikliğe uğrayarak günümüze kadar gelenleri çoktur.

Türklerde, belki tüm dünyada yerleşilen yere verilen isimler, oraya ilk yerleşenlerin aşiret, boy, kabile, bölük, vs. isimleri ile doğrudan ilişkilidir. Buna rağmen bu isimleri “Burası Güneşli Mahallesi veya köyü olsun” diyerek kendileri vermez; çevrede yaşayanlar o yeri “Güneşlilerin yeri”, “Güneşlilerin ora..” şeklinde tarif eder, tanımlar; zamanla isim haline gelir. Mesela Elbistan’ın mahallelerinden birinin adı Hacı Hamza’dır. Buraya asırlar öncesinde (Benim de atalarım olan) Güneşzadeler gelip yerleşirler. 20. asrın ortalarına doğru mahallelerin adı değişeceği zaman buraya halkın söylemeye başladığı “Güneşli”ifadesinden hareketle Güneşli Mahallesi adı verilir. Aynı şekilde ülkede Güneşli/Gündeşli boylarının yerleşerek adlarını verdiği onlarca “Güneşli Mahallesi” ve Güneşli köyü” vardır.

Aynı şekilde bir boy, bölük veya aşiret ismine dayalı olarak adlanmış Elbistan’ın Yapalak, Demircilik, Hacıhasanlı, Çiçek, Alkayaoğlu, Atmalıkaşanlı, Hasankendi (Hasankenti), Hasanalili, Tapkıran, Fakıoğlu, Eldelek, Karahasanuşağı, Elmalı, Evcihöyük, Kösolar (Aksakal), Çöplü (Armutalan) köyleri örnek olarak verilebilir.

Alam Bey’in köyü de zaman içinde Alembey şeklini almıştır. Alembey köyü, Selçuklu Sultanı ‘İzz al-Din (İzzeddin) Keykavus tarafından Elbistan’a vali olarak atanan Alam al-Din Kaysar al-Zahiri adına izafe edilmiştir[3].
-Köylerin eski ve yeni isimleri ve ilgili bilgiler haftaya-
…………………………………………………………………………..
[1] Mehmet Göçer, “Adı değiştirilen köylerimiz, eski adına döndürülmeli” 18.5.2020. http://www.elbistaninsesi.com/adi-degistirilen-koylerimiz-eski-adina-dondurulmeli-makale,5711.html
[2] Arif Bilgin, Terk Eden Elbistan, 4. Cilt, Sayfa: 15, 2017 - İstanbul
[3] M. Halil Yinanç. İslam Ansiklopedisi Cilt 4, Sayfa:227. 
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Seyit Köse 2 hafta önce

Cela'da " Çeleğen " soyadının " Çelegi " sözcüğünden türemiş olduğunu sanıyorum. Ayrıca , " kara " sözcüğü için de Karac'oğlan ne güzel demiştir ; " Bana -kara - diyen dilber , / Gözlerin kara değil mi ? " der ve şöylece tamamlar ; "Karac'oğlan der, inşAllah
Görenler desin maşAllah
Kara esvaplı Beytullah
Örtüsü kara değil mi ?! " Ayrıca ; Anadolu'muzda yiğitliğin, mertliğin de bazen " KARA " sözcüğüyle ifadesi çok manidardır..." Kara-yağız delikanlı" veya Kuvayı Milliyeci Kahraman Ütğm. " Kara Fatma " gibi... Bir de ilk Müslüman Türk Devleti " Kara/Hanlılar " vardır. Yiğitlik-mertlik ile kullanılır...Kara sözcüğünün, " değişmesi gerekmeyecek " kıymet ve özellikte olduğunu düşünüyorum...(Konuyla ilgili olmasa da, ismi değiştirilen " Devrim İlkokulu " benim okulumdur. Keşke eski isimle kalsaydı ! Yeni yapılan birçok okula " İstiklâl " ismi verilebilirdi...Bizler, o okula vatansever Türk çocukları olarak başlayıp, aynı duygularla mezun olduk. Aynı duygularla da yaşamaktayız ! )

Avatar
Oğuz oymakları(aşiretleri) 2 hafta önce

Çalışlu,evliyalu,boyalı,alembeylu,eldeleklu,yapalaklu,elmalu,sekili,çiçekli,konur(çiçeğin mezrası),emir Yusuf(ketizmen mezrası),evcihüyük(bayat boyu oymak ismi)iğde( Üçok boyu),inanç (Karahüyük mezrası),karamanlı(balıkçıl mezrası),alişarlu,pörneklü,kürtünlü,kandillü,geçitlü(dogurga oymaği). Bu ve bunun gibi oğuz oymaği isimleri hafızamizdir. Eski haline ya döndürülmelidir. Ya da kesinlikle değiştirilmemelidir.tanrıverdi,Akbaş,yaman,Türkan,Türkeş,karalar,karaca,gedikli,teke,aktaş,karataş,poyraz,solak,sevinç,karagöz,karlık,ağca,budak,sungur,köşger,tatlı,Tatar,kılıç,sarı,Çay,mert,Kodal,gündüz,Muşlu, Karadoğan,keven,tecirli,saka,göçer,ekiz,köseoğlu,Halaç, Kozanoğlu, Alagöz,buğday,Karakoca,güneşli,Dalkılıç,cingöz,belen,çıtak,Cerit,cırık,kavak,bayraktar, Kurtoğlu,kabak,avcı,iğde,Bozdoğan,abacı,Karpuzoğlu,avanoğlu, Bölükbaşı,çakır ... Her biri çoğunluğu dulkadir Türkmen oymağı olan soy isim ve köylerimizdir. Kesinlikle aslına uygun şekilde korunmalı.

Misafir Avatar
Arif BİLGİN 2 hafta önce @Oğuz oymakları(aşiretleri)

Beyefendi rica etsem isminizi buraya yazmak istemediniz madem lütfen fotoğrafın yanındaki e-mail adresime yazar mısınız. Selamlar

Beğenmedim! (0)
Avatar
Oğuz oymakları(aşiretleri) 2 2 hafta önce

Aşağıdaki oğuz oymakları isimleri Cevdet Türkay'ın Anadolu da Türkmen oymakları adlı kitabında mevcuttur.koylerinin tarihini 100 yıllık sananlar inceleyebilir.prof.dr İbrahim solak hocanın kanuni döneminde Elbistan kazası (PDF olarak internette var) adlı eserinde yöreye köylerin bilgilerine ulaşılabilir.

Misafir Avatar
Arif BİLGİN 2 hafta önce @Oğuz oymakları(aşiretleri) 2

Çok teşekkür ederim.

Beğenmedim! (0)
Avatar
Mustafa KÖK 2 hafta önce

Teşekkürler Ârifciğim, yazından istifade ettik. Göçer abinin yazısını da okumuştum. Kara kelimesi kadar Türkçede çok anlamı olan sözcük az bulunur galiba... Çelişik olanları da çoktur. Büyük, kuvvetli gibi alamalrı da var. Ama Karaelbistan'ın adı, tarihî bir yıkıma atfen olduğu için asla değişmemeli. Tarih hafıza demektir, malum; siz adı değiştirirseniz o hafızayı silersiniz. Bütün ad değişikliklerine bu açıdan bakılmalı.
Keza Karahasanuşağı adı da asla değişmemeli. Derin tarihî kökleri olan bir Türkmen oymağı olarak "Karahasanlılar"ın bir köyde iiskan olan topluluğunun adıdır. (BKZ: Ali Gültekin BİNİŞ'in kitapları ve Sitesi.) Böylesi müdahaleler milletin hafızasına, dolayısıyla tarihine müdahaledir. Öyle, söylendiği gibi, köylüye sormakla, bir zmamalar yapıldığı gibi, kaymakamların inisiyatifine bırakılmakla olmaz. Uşak kelimesini ne güzel yazmışsınız, esası "erkek çocuk" demektir, Anadolu'da onlarca isimde yerleşim yeri vardır. (Malum, Uşak adlı ilimiz bile var.).Selamlar..

Avatar
İrfan YÜKSEL 1 hafta önce

Hocam çok teşekkürler. İlçemiz ve köylerimizin tarihine bir ışık olan yazınızı beğenerek okudum..

Avatar
Hikmet polat 1 hafta önce

Merhaba arif bey gazetemizi ve kose yasilarini zaman zaman keyifle okuyorum lutfen kosk koyu hakkinda yazarmisin cok tesekurler saygilar

Avatar
ABDULKERİM KÖKSAL 5 gün önce

Kara eski türklerde esas,ana,temel,anlamlarına gelir.Bu anlamiyla karaelbistan esas elbistan olup şimdiki yerleşime daha sonra geçildiği de anlaşılabilir.Kara aynı zamanda yiğit anlamında da kullanilmistir(karaoğlan). Kaynak:Prof.dr.Bahaettin Ögel.